دکتر مسجدی در همایش گرامیداشت روز ملی سل تأکید کرد؛ ضرورت هم‌افزایی برنامه‌های کنترل سل و مبارزه با دخانیات
همزمان با برگزاری همایش گرامیداشت روز ملی سل سال ۱۴۰۵، دکتر محمدرضا مسجدی، دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران و عضو کمیته فنی سل کشور، با تشریح ارتباط مصرف دخانیات و بیماری سل، بر ضرورت هم‌افزایی برنامه‌های کنترل سل و مبارزه با دخانیات، ادغام خدمات ترک دخانیات در مراقبت‌های مرتبط با سل و تقویت همکاری‌های بین‌بخشی تأکید کرد. وی همچنین بهره‌گیری از ظرفیت بانک توسعه اسلامی برای اجرای پروژه‌های مرتبط با سل را پیشنهاد داد.
به گزارش روابط عمومی «جمعیت»، همایش گرامیداشت روز ملی سل سال ۱۴۰۵، روز یکشنبه ۲۷ مهرماه، در مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت برگزار شد. این همایش با هدف بررسی ابعاد مختلف بیماری سل و راهکارهای پیشگیری و کنترل آن، میزبان جمعی از مسئولان و متخصصان حوزه سلامت بود.
در ابتدای این برنامه، دکتر شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزیر بهداشت، درباره جایگاه پژوهش و نوآوری در کنترل سل سخنرانی کرد. سپس دکتر قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر، به تشریح آخرین وضعیت بیماری سل در جهان، منطقه و ایران پرداخت. در ادامه، پیام دکتر سیدحسن امامی رضوی، مشاور وزیر بهداشت و رئیس دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی، با موضوع «نقش کنترل آسیب‌های اجتماعی و ارتقای سلامت اجتماعی در کاهش بروز سل» قرائت شد.
در ادامه این همایش، دکتر محمدرضا مسجدی در سخنرانی خود با عنوان «سل و دخانیات؛ پیوند سیاست‌های سلامت با اهداف کنترل سل»، با اشاره به ضرورت توجه همزمان به عوامل خطر، پیشگیری و درمان، اظهار کرد: مبارزه با دخانیات و کنترل سل دو برنامه جدا از یکدیگر نیستند، بلکه پیوند این دو حوزه می‌تواند فرصتی ارزشمند برای پیشگیری مؤثرتر و افزایش موفقیت درمان فراهم کند.
دخانیات؛ یکی از عوامل خطر قابل پیشگیری در ابتلا به سل
دبیرکل جمعیت با اشاره به آمارهای جهانی بیماری سل در سال ۲۰۲۴ یادآور شد که در این سال حدود ۱۰.۷ میلیون نفر در جهان به سل مبتلا شده‌اند و ۱.۲۳ میلیون نفر نیز بر اثر این بیماری جان خود را از دست داده‌اند.
مسجدی تأکید کرد که پیشرفت‌های علمی به‌تنهایی برای مهار سل کافی نیست و پیشگیری، بیماریابی، درمان با نظارت مستقیم و دسترسی عادلانه به خدمات سلامت، از ضرورت‌های اساسی کنترل این بیماری به شمار می‌روند.
وی با تأکید بر نقش دخانیات به‌عنوان یکی از عوامل خطر قابل پیشگیری در ابتلا به سل تصریح کرد: مصرف دخانیات با افزایش خطر ابتلا به این بیماری ارتباط دارد و می‌تواند با پیامدهای نامطلوب درمان نیز همراه باشد. بر اساس آمار مطرح‌شده در این سخنرانی، حدود ۷۰۰ هزار مورد ابتلا به سل در جهان در سال ۲۰۲۴ به مصرف سیگار منتسب بوده است؛ موضوعی که ضرورت توجه جدی‌تر به کنترل دخانیات را در کنار برنامه‌های پیشگیری و درمان سل نشان می‌دهد.
دبیرکل جمعیت با بیان اینکه کنترل سل صرفاً به تشخیص و درمان محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد: مقابله با عوامل خطر بیماری از جمله، بهبود وضعیت تغذیه، کاهش فقر، کاهش نابرابری در دسترسی به خدمات، ارتقای آگاهی عمومی و توجه ویژه به گروه‌های آسیب‌پذیر باید مورد توجه قرار گیرد.
نظام سلامت؛ فرصتی برای شناسایی مصرف دخانیات و حمایت از ترک
عضو کمیته فنی سل کشور گفت: هر تماس بیمار با نظام سلامت می‌تواند فرصتی برای پیشگیری و حمایت از ترک دخانیات باشد.
به گفته مسجدی،شناسایی وضعیت مصرف دخانیات در بیماران، ارائه توصیه‌های روشن برای ترک، ارجاع افراد به خدمات تخصصی در صورت نیاز و توجه به نقش خانواده و محیط‌های بدون دود، باید از پیشگیری از ابتلا تا روند درمان مورد توجه قرار گیرد.
پنج اولویت سیاستی برای هم‌افزایی برنامه‌های کنترل سل و دخانیات
در ادامه وی، پنج اولویت سیاستی را برای تقویت پیوند میان برنامه‌های کنترل سل و مبارزه با دخانیات مطرح کرد که عبارت‌اند از:
- ادغام مداخلات ترک دخانیات در خدمات مرتبط با سل؛
- اجرای جامع سیاست‌های کنترل دخانیات؛
- توجه به گروه‌های آسیب‌پذیر و تحقق عدالت در سلامت؛
- ثبت داده‌ها و ارزیابی نتایج مداخلات؛
- تقویت همکاری‌های بین‌بخشی و پاسخگویی مشترک.
دبیرکل جمعیت با تأکید بر اهمیت عدالت در سلامت، دسترسی عادلانه به خدمات تشخیص و درمان سل و فراهم‌کردن امکان بهره‌مندی از خدمات ترک دخانیات را از الزامات اثربخشی برنامه‌ها دانست. همچنین توجه به موانع اجتماعی و اقتصادی پیش روی بیماران، حفظ کرامت انسانی افراد مبتلا و فراهم‌کردن مراقبت مؤثر برای آنان را ضروری برشمرد.
مسجدی در بخش دیگری از سخنان خود، پایش مستمر و ارزیابی نتایج مداخلات را از الزامات سیاست‌گذاری مؤثر در حوزه کنترل سل دانست و بر ضرورت جمع‌آوری داده‌های معتبر درباره وضعیت مصرف دخانیات در بیماران مبتلا به سل، به‌ویژه در موارد عود بیماری، مقاومت دارویی و مرگ، تأکید کرد.
به گفته وی، بررسی میزان دسترسی بیماران به خدمات ترک دخانیات و سنجش نتایج اقدامات انجام‌شده می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری دقیق‌تر و اصلاح برنامه‌ها را فراهم کند.
پیشنهاد بهره‌گیری از ظرفیت بانک توسعه اسلامی برای اجرای پروژه‌های سل
مسجدی با اشاره به ضرورت تقویت منابع و همکاری‌های بین‌بخشی، بهره‌گیری از ظرفیت بانک توسعه اسلامی برای اجرای پروژه‌های مرتبط با سل در این حوزه را پیشنهاد کرد.
وی در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد که دستیابی به نتایج پایدار در کنترل سل، مستلزم پیوند اقدامات پیشگیرانه، کاهش عوامل خطر، رفع موانع دسترسی به خدمات سلامت و تبدیل همکاری‌های بین‌بخشی به اقداماتی عملی و قابل ارزیابی است.
بر این اساس، پیوند برنامه‌های کنترل سل و مبارزه با دخانیات می‌تواند زمینه‌ساز پیشگیری مؤثرتر، ارائه مراقبت‌های جامع‌تر و ارزیابی دقیق‌تر نتایج اقدامات در مسیر کنترل این بیماری باشد.
