یک مطالعه جدید نشان میدهد مصرف سیگار برگ، سیگار برگ کوچک (Cigarillo) و پیپ در کنار سیگار معمولی، با افزایش قابلتوجه خطر ابتلا به سرطان ریه همراه است؛ موضوعی که میتواند در تعیین افراد واجد شرایط برای غربالگری سرطان ریه نیز اهمیت داشته باشد.
یافتههای یک مطالعه بزرگ در بریتانیا
پژوهشگران دادههای مطالعه کوهورت آیندهنگر«SUMMIT» را بررسی کردند؛ مطالعهای که حدود ۱۳ هزار فرد ۵۵ تا ۷۷ ساله و سیگاری فعلی یا سابق را که در یک برنامه غربالگری سرطان ریه در لندن حضور داشتند، دنبال کرده است.
در میان شرکتکنندگان:
2,299 نفر (17.7٪) سابقه مصرف سیگار برگ یا سیگار برگ کوچک داشتند.
681 نفر (5.2٪) سابقه مصرف پیپ داشتند.
12,489 نفر (96.1٪) هرگز سیگار برگ، سیگار برگ کوچک یا پیپ مصرف نکرده بودند و فقط سیگار معمولی مصرف میکردند.
شرکتکنندگان بهطور میانه 64 ماه پیگیری شدند و در این مدت 654 مورد سرطان ریه تشخیص داده شد.
مصرف همزمان محصولات دخانی؛ خطر بیشتر برای سرطان ریه
یکی از مهمترین یافتههای مطالعه این بود که در افراد «سیگاری فعلی»که همزمان سیگار برگ، سیگار برگ کوچک یا پیپ نیز مصرف میکردند، خطر ابتلا به سرطان ریه در مقایسه با افرادی که فقط سیگار میکشیدند، بیشتر بود:
نسبت خطر تعدیلشده (aHR): 1.58
بروز تجمعی سرطان ریه طی ۵ سال:
مصرف سیگار + سیگار برگ/پیپ: 8.85٪
مصرف سیگار معمولی بهتنهایی:5.74٪
یعنی در این مطالعه، مصرف همزمان سایر محصولات دخانی با افزایش قابلتوجه خطر سرطان ریه همراه بود.
یک نکته مهم درباره غربالگری سرطان ریه ،اهمیت این مطالعه فقط به افزایش خطر سرطان محدود نمیشود.
پژوهشگران نشان دادند که اگر در محاسبه خطر سرطان ریه، سیگار برگ، سیگار برگ کوچک و پیپ نادیده گرفته شوند، ممکن است برخی افراد به اشتباه در گروه «فاقد شرایط غربالگری» قرار بگیرند.
از میان 511 مصرفکننده منظم این محصولات:
42 نفر (8.2٪) پس از وارد کردن مصرف سیگار برگ، سیگار برگ کوچک و پیپ در محاسبات، از زیر آستانه خطر به بالای آستانه واجد شرایط بودن برای غربالگری بر اساس مدل PLCOm2012 منتقل شدند.
این رقم در میان سیگاریهای سابق حتی به:11.1٪ (41 نفر از 368 نفر)رسید.
در مقابل، هنگام استفاده از مدل LLPv2، تنها 3 نفر (0.6٪)از 511 نفر از آستانه غربالگری عبور کردند.
تأثیر بر برآورد خطر
افزودن مصرف سیگار برگ، سیگار برگ کوچک و پیپ به مدلهای ارزیابی خطر باعث افزایش برآورد خطر شد:
PLCOm2012:
افزایش متوسط خطر 6 ساله از 4.5٪ به 5.2٪
یعنی حدود 16٪ افزایش
LLPv2:
افزایش متوسط خطر 5 ساله از 12.0٪ به 13.0٪
یعنی حدود 8٪ افزایش
ترک سیگار به معنای حذف کامل خطر نیست
مطالعه همچنین نشان داد افرادی که سیگار معمولی را ترک کرده بودند اما همچنان یا در گذشته سیگار برگ، سیگار برگ کوچک یا پیپ مصرف میکردند، نسبت به سیگاریهای فعلیِ صرفاً سیگاری، خطر پایینتری داشتند.
اما نکته مهم این است که:
خطر ابتلا در این گروهها همچنان بهطور قابلتوجهی بالاتر از افراد هرگزسیگاری بود.**
بنابراین، سابقه مصرف و الگوی مصرف انواع مختلف محصولات دخانی باید در ارزیابی خطر فرد مورد توجه قرار گیرد.
پیام مهم برای سیاستگذاران و برنامههای غربالگری
نویسندگان مطالعه تأکید کردهاند که ارزیابی خطر سرطان ریه نباید صرفاً بر اساس تعداد نخ سیگار معمولی انجام شود.
برای برآورد دقیقتر مواجهه با مواد دخانی، لازم است سابقه مصرف سایر محصولات مضر دخانی نیز در نظر گرفته شود؛ از جمله:
سیگار برگ
Cigarillo
پیپ
و سایر محصولات دخانی قابلاحتراق
این موضوع بهویژه برای برنامههای غربالگری سازمانیافته سرطان ریه در جمعیت اهمیت دارد؛ زیرا حذف سایر محصولات دخانی از مدلهای خطرسنجی میتواند موجب شود برخی افراد پرخطر، **غربالگری مورد نیاز خود را دریافت نکنند.
پیام کلیدی
«فقط سیگار معمولی» معیار کاملی برای سنجش مواجهه با دخانیات نیست.
مصرف ترکیبی محصولات دخانی میتواند بار مواجهه با مواد سرطانزا را افزایش دهد و در نتیجه، هم در ارزیابی خطر سرطان ریه** و هم در تصمیمگیری درباره «غربالگری» اهمیت داشته باشد.
برای برنامههای پیشگیری و کنترل سرطان، شناخت دقیق الگوی مصرف تمام محصولات دخانی ضروری است.
منبع علمی اصلی:
Vaja S, et al. *[British Journal of Cancer](https://www.nature.com/articles/s41416-026-03
